Week 09 Het leven is me overkomen. Zonder er ooit om te hebben gevraagd, werd ik op 17 mei 1948 in Amersfoort geboren. Ik was gepland, dat weet ik zeker, maar van wat mijn ouders met mij van plan waren had ik geen flauw idee. Toen niet en nu nog steeds niet. De mensen neukten in die jaren waarschijnlijk maar wat raak, enkel en alleen omdat ze blij waren dat de oorlog voorbij was. Waarom wil je kinderen hebben en wat denk je te bereiken met je opvoeding? Er moet veel hoop in die jaren vlak na de oorlog zijn geweest en daar was ik met vele andere kinderen het biologisch bewijs van. Alles zou beter worden, maar of mijn vader en moeder nu ook een duidelijk ontwerp van die mooie toekomst hadden, betwijfel ik. Mijn vader had wel een devies. 'Alles komt zoals het komen moet,' zei hij als hem iets tegen zat. Op zijn sterfbed zei hij dat nog steeds. Misschien om zijn moeder, vrouw en kinderen te troosten; of zichzelf. Die lijfspreuk was een overblijfsel van zijn Joodse achtergrond. Ik vermoed dat hij op die manier zelfs wat er in de tweede wereldoorlog met zijn familie gebeurd was weg rationaliseerde. Hij zei het nota bene ook nog vaak in het Duits. Toen ik 'De lotgevallen van de brave soldaat Svejk' van Jaroslav Hasek ooit las, dacht ik 'hé, ook iemand met zo'n levensfilosofie'. Het leek me, dat je het er nooit op aan moest laten komen en dat je zelf de richting van je leven moest bepalen. In mijn leven heb ik veel beslissingen moeten nemen, maar om te zeggen dat ik dat deed vanuit een helder plan zou overdreven zijn. Ik had wel een vage ideologie van waaruit ik die besluiten nam, want ik was kind van mijn tijd. Zonder mezelf een opportunist te willen noemen, handelde ik toch meestal op basis van wat er op mijn levenspad kwam en paste daar mijn strategie op aan. Ik zou willen zeggen dat ik de mensen bewonder die van te voren alles al precies weten, maar in werkelijkheid wantrouw ik ze. De mooiste zin die John Lennon ooit schreef komt voor in een lied dat hij voor zijn zoontje schreef. Hij leert hem oversteken. Eerst naar links kijken, daarna naar rechts. En waar gaat het in het leven nu eigenlijk allemaal om? "Life is what happens while you are busy making other plans," zingt hij. Ten aanzien van wat er verder nog gaat komen maak ik daarom ook geen plannen. Ook het einde overkomt me en het zal wel komen zoals het komen moet. Schrijvers pretenderen achteraf dat er een plan achter alles zat. Mijn leven tussen 17 mei 1948 en nu is een aaneenschakeling van toevalligheden en instant beslissingen, waar op het oog geen behoorlijk verhaal van te maken valt. Toch doe ik het. Altijd. Schrijvers kunnen niet anders. Voortdurend ben ik bezig de chaos van gebeurtenissen met mijn woorden te ordenen. Ik interpreteer mijn ervaringen en maak er een verhaal van. Ik weet dat er geen zin is, maar ik voeg die zin er met liefde aan toe. De mens is van nature een verteller en kan niet leven in een zinloze wereld. En een schrijver is zelfs zo arrogant dat hij meent dat het verhaal dat hij vertelt ook nog de moeite van het vast leggen waard is. Geplaagd door diepe twijfels formuleren we net zo lang tot het verhaal ontdaan is van de karaktertrekken van een vluchtige uitwisseling bij het kampvuur of een anecdote die je gehoord hebt bij de kapper. Mijn leven mag me dan overkomen zijn, maar mijn verhaal zeker niet. Daar werk ik altijd aan. Dit is het zoveelste verhaal waaraan ik begin. Eigenlijk gaan ze allemaal over precies het zelfde. Telkens weer vertel ik over een man die succesrijk is, maar dan door zijn arrogantie en overmoed fouten maakt die hem in de afgrond mee dreigen te sleuren. Telkens heeft die man een andere naam, maar ik weet dondersgoed dat ik speel met mijn angsten en dat ik het romankarakter gebruik om hem te laten ondergaan wat ik zelf niet wil. Het is het verhaal van Job en dus zo universeel als wat. God neemt Job alles af: zijn bezittingen, zijn vrouw, zijn kinderen en toch blijft die arme sukkel geloven, want waar leven is, is hoop. Deze keer wil ik mijn verhaal 'Job en ik' noemen. Ik denk dat het een passende titel is voor wat me overkomen is. Terug