Week 2005 15 Op maandag belde ik Munib op. Ik kreeg zijn moeder aan de telefoon. Hij was buiten aan het spelen met de jongens van zijn school. "Zou Munib mee kunnen doen aan een televisiespotje?" vroeg ik. "Het is om nog meer aandacht te krijgen voor de eenroyaalgebaar.nl actie." Het kostte enige tijd voordat ik Munib's moeder goed had uitgelegd wat het precies voor actie was. Achter de PC zittend Nederland weet inmiddels wel waar het om gaat en heeft getekend. Als ik wel eens naar de teller kijk die de stand van het aantal handtekeningen onder de petitie om mededogen aan de koningin bijhoudt ben ik diep onder de indruk. Daarnaast merk ik dat ik me net een spons voel. Je hoeft me nog maar aan te raken en de tranen vallen er uit. Wat ben ik ontroerd te ontdekken hoeveel mensen er zijn die ook vinden dat de manier waarop wordt omgegaan met deze groep vluchtelingen niet kan. Wat is het goed te weten dat er zoveel fatsoenlijke mensen in ons land zijn. "Dat moet ik aan Munib zelf vragen," zegt zijn moeder. "Hij belt je morgen terug." Ik ging verder met mijn werkzaamheden. Die bestaan momenteel uitsluitend uit bellen en schrijven voor de actie. Op mijn zesenvijftigste ben ik actievoerder geworden en heb nooit geweten hoeveel werk dat is. Er is geen tijd meer om te dromen dat ik als ik er tijd voor heb weer een mooie roman zal schrijven. Aan het lezen van een boek kom ik evenmin toe. En waar ik voorheen tenminste eens per dag dacht dat het leven fantastisch is, maar dat het toch wel jammer is dat ik kanker heb en het licht mogelijk veel te snel uitgedaan zal worden, daar sta ik er thans hoogstens bij stil als in mijn weekboek schrijf. Actie voeren is dus ook bijzonder heilzaam omdat je je met de hoofdzaken in het leven bezig houdt. Onverschilligheid is de slechtste eigenschap die mensen kunnen hebben. Je weet dat er mensen zijn, die ronduit toegeven dat ze alleen maar geïnteresseerd zijn in wat goed voor henzelf is. Die zijn duidelijk. Domme mensen zijn hinderlijk omdat ze dingen zeggen die niet kloppen, maar je kunt altijd de hoop koesteren dat ze gewapend met kennis toch een bijdrage leveren aan een betere manier om met elkaar om te gaan. Maar de onverschillige mensen, die vinden dat het hun zaak niet is, die hun schouders ophalen en een andere kant opkijken, die moeten zelfs de schepper met afschuw vervullen. Waarom zien we de vreselijke dingen die de asielzoekers hier in Nederland meemaken niet dagelijks in het nieuws, zodat de onwetendheid wordt opgeheven en onverschilligheid minder kans krijgt? Marion ontvangt dagelijks honderden mailtjes van mensen die gezinnen van vluchtelingen ergens in hun huis verbergen of die er getuige van waren hoe gezinnen na zeven of acht jaar in hun straat te wonen opeens uit hun bed worden gehaald en meegenomen alsof ze criminelen zijn. Het gaat om gezinnen die echt niet terug kunnen naar het land waar ze ooit noodgedwongen zijn vertrokken. Iemand schrijft: "Mijn schoonzoon woont nu tien jaar in Nederland. Zijn kinderen bezoeken de lagere school. Maar nog steeds weet hij niet of hij mag blijven. Altijd is hij bang. Wat doen ze toch met die mensen?" Niemand verlaat voor zijn lol z'n geboorteland. Het land waar je moeder je heeft leren lopen, waar je met je vriendjes voetbalde en oorlogje speelde, waar je voor het eerst verliefd werd. Je hele leven is opgehangen aan de geschiedenis van je jeugd. Je geheugen wordt in stand gehouden door de plaatsen waar je hart je aan verbonden heeft. Ik geloof dat het in 1985 was dat ik in voor een expertgroep gevraagd werd om mee te werken aan het ontwikkelen van betere opvang van vluchtelingen. Het zijn immers mensen die getraumatiseerd zijn. Jaren van angst hebben hun sporen nagelaten en als ze hier zijn denken ze dat ze veilig zijn. Vrouwen uit landen waar men niet over seksualiteit praat vertellen echter niet zo maar aan de eerste de beste mannelijke ambtenaar die een formulier moet invullen of ze verkracht zijn. "Bent u verkracht mevrouw? Graag met ja of nee invullen." De man moet snel verder. En de vrouw denkt er liever niet over na en praat er niet over. Als ze er later over beginnen tegen hun vrouwelijke advocaat die veel meer tijd aan ze besteedt komt het verhaal toch. Maar dan vindt de ambtenaar ze ongeloofwaardig. In die expertmeeting ging het over zulke dingen. Hoe zorg je ervoor dat er voldoende kennis in ons land is om hiermee om te gaan. Hoe moet je met mannen praten die door schuldgevoelens verscheurd gevlucht zijn omdat hun leven bedreigd werd en ze hun gezinnen achter hebben moeten laten? Ik herinner me dat men in landen zoals Denemarken daartoe gespecialiseerde centra had ontwikkeld. Maar wij dachten dat het in Nederland gewoon overal heel simpel geïntegreerd kon worden, want bij ons was het allemaal al zo goed voor elkaar. Mijn bijdrage aan de bijeenkomst werd afgedrukt in een mooi boek. Ik zette het in de kast en ging verder met mijn leven, keek de andere kant op, ook toen steeds duidelijker werd dat men in Nederland helemaal niet om kan gaan met het leed van de mensen die over de grens kwamen. In tegendeel, de interviews met hen waren er steeds mee op gericht om te zien of er niet een reden zou kunnen waarom ze snel teruggestuurd konden worden. "Het zijn opportunistische goudzoekers," zeggen de mensen die ik nooit op mijn verjaardag wil hebben. "Ze hebben hier niets te zoeken." Ze denken dat de vluchtelingen zoiets zijn als de zeevaarders die in opdracht van de VOC naar de andere kant van de wereld gingen om daar gemakkelijk rijk te worden door kaneel, peper, kruidnagel en opium voor een appel en een ei op te kopen of zelfs in te pikken en naar Nederland terug te brengen. Ik lees de mails met Marion mee over mensen die hier al zo lang wachten op de uitkomst van de procedure die moet beoordelen of ze wel echte vluchtelingen zijn of dat ze misschien best terug kunnen naar Tsjetsjenië of Afghanistan omdat het er veilig genoeg is. Kinderen worden van de middelbare school gehaald. Hun leerkrachten schrijven ons hoe veelbelovende jonge mensen die eigenlijk alleen goed Nederlands spreken en geen andere taal voldoende onder controle hebben naar landen moeten waar ze niets te zoeken hebben. Personeel uit asielzoekerscentra schrijft hoe de politie de mensen die dachten veiligheid in ons land te vinden en daar vele jaren hebben moeten afwachten of ze zouden kunnen blijven, 's morgens om zes uur komt halen om er zeker van te zijn dat ze het hele gezin thuis treffen. De kinderen huilen en in de enige taal die ze beheersen roepen ze "Ik wil hier blijven." Maar dat personeel mag er niets over vertellen anders wordt het ontslagen. In welk land woon ik? Veel te lang heb ik gedacht dat het niet mijn taak was hiertegen te protesteren, dat het allemaal wel in orde zou komen. Maar dat is naïef. Die vluchtelingen zelf kunnen niets ondernemen. Ze zijn aangeslage en bang. Dinsdag kreeg ik een sms'je van Munib, mijn achtjarige vriend. Hij schreef: "Lieve Ivan. Mijn moeder heeft verteld dat ik een programma mocht doen maar ik wil het doen maar ik durf het niet. Groetjes van Munib." Alle mensen met kanker kan ik adviseren dit soort werk te gaan doen. Je wordt er beter van. Ga naar www.eenroyaalgebaar.nl. Terug