Week 12 -2006 Helena, koningin van Sparta, echtgenote van Menelaüs, beroemd geworden omdat Paris haar meenam naar Troje, werd verwekt doordat haar moeder Leda door Zeus, die zich als zwaan vermomd had, verkracht werd. Op jonge leeftijd werd ze zelf met geweld genomen door de Griekse held Theseus, die op dat moment al een oude man van vijftig was. Toen men hem vroeg waarom hij dat had gedaan zei hij dat ze zo mooi was dat hij zich niet in kon houden. Wat voor keus had ik toen ik in de boekwinkel 'De schone Helena' van Bettany Hughes zag liggen? Vanwege mijn kleindochter met die naam moest ik het wel kopen. Een goede algemene ontwikkeling kan me op verjaardagen een flink eind helpen op de momenten dat een gesprek niet wil vlotten en als een encyclopedie zal ik ontelbaar veel anekdotes over de naam van mijn kleine meisje vertellen. Ik lees geboeid. Af en toe stuur ik mijn zoon een sms'je met een vraag. Hij heeft een klassieke opleiding genoten en ik hoop dat hij de antwoorden zonder aarzelen terug stuurt. "Hoe heette de dochter van Helena, die ze achterliet toen ze met Paris meeging?" Zijn scholing lijkt een weinig zinvolle investering te zijn geweest. Teleurgesteld sms ik hem een uur later: "Hermione." Gulzig naar allerlei zinloze weetjes over de vrouw die haar naam met mijn kleindochter deelt lees ik verder in het boek van de Britse archeologe. Tot ik lees dat Helena waarschijnlijk op haar tiende met Menelaüs trouwde en in haar eerste huwelijksnacht anaal werd genomen, want dat was zo de gewoonte in die tijd. Ik ga terug naar de bovenzijde van de pagina. Dit moet ik zeker weten. Wat vertelt Betty me daar? Sorry, maar hoe kan ze dat weten? Het was nota bene in de dertiende eeuw voor Christus, drieduizendendriehonderd jaar geleden! Zijn er werkelijk kleitabletten aangetroffen waarop in detail dergelijke gewoonten beschreven staan? En hoe? Met een klontje boter, zoals in 'Last tango in Paris'? Indien niet anaal, dan toch in elk geval tussen de dijen begrijp ik uit het boek. In mijn medische handboeken wordt dat interfemoraal genoemd. Het klinkt als een infectieuze aandoening van de larynx. De vrouw die enkele malen per week op Helena past kwam toen we mijn kleindochter haalden met een exemplaar van 'Walvis spelen' op me af en zei "Het is zo herkenbaar". Een compliment, maar toen ze verder sprak realiseerde ik me dat ze wat mij betreft best had mogen zwijgen. Haar man had hetzelfde gehad. "Hoe gaat het nu met hem?" vroeg ik. Ze sloeg haar ogen neer en vertelde dat hij er niet meer was. De vrouw was een expert in diagnostiek en behandeling geworden. Ze vroeg naar de hoogte van mijn psa. Ze schrok. Die van haar man was slechts een vijfde van die van mij toen het ontdekt werd. Met de hormoonbehandeling ging het nog drie jaar goed met hem, maar het werd uiteindelijk steeds minder. "Wel met al de bijwerkingen," zei ze. "Precies zoals u ze beschrijft. De opvliegers, de huilbuien. Aanvankelijk was hij nog sterk en kon hij nog goed tennissen. Vervolgens alleen maar dubbel spelen. Daarna heeft hij nog geprobeerd om te golfen, maar het paste niet bij hem. En uiteindelijk lukte het alleen nog maar met mijn zoon. Dan bleef mijn man bij het net staan en sloeg mijn zoon de ballen zachtjes naar hem toe, zodat het net was of hij nog echt speelde." Als de meisjes in het oude Sparta op tienjarige leeftijd trouwden, dan had dat ten minste als voordeel dat de kans groter was dat hun grootvaders nog bij de bruiloft konden zijn, maar mijn kleindochter hoeft niet om mij een lol te doen op zo'n jonge leeftijd met iemand te huwen. Moet ze dat trouwens wel doen? In de natuur is een onuitwisbaar verlangen naar het andere geslacht in onze genen gebrand, maar de man is het hinderlijkste wat een vrouw kan overkomen. Je zou vrouwen toe willen schreeuwen het zo lang mogelijk zonder te proberen. In het boek over de schone Helena wordt beschreven wat het verhaal in allerlei tijden voor de lezers betekende. In de middeleeuwen werd Helena als een gewetenloze hoer gezien, die haar man bedroog en slechts haar lustgevoelens volgde. Joseph van Exeter heeft het verhaal van Helena op zijn manier beschreven: "In volle lengte op hem (Paris) liggend spreidt Helena haar benen, bestookt hem met haar mond en berooft hem van zijn zaad." Gelukkig legt Bettany Hughes het me allemaal uit. Er was in de tijd niets erger dan een vrouw die boven op de man de liefde bedreef. Mannen voelden zich bedreigd door de fysieke superioriteit van vrouwen. Wie zo dom was om het aan de pastoor tijdens de biecht te vertellen kon erop rekenen als straf vijfentwintig jaar onthouding te krijgen. Ik zou dus, indien nu gebiecht, pas weer op mijn tweeëntachtigste mogen beginnen. Maar waar maak ik me druk over? Mijn kleindochter is deze week een half jaar geworden. Met dat soort dingen is ze nog niet bezig. Ik weet niet of ik er nog ben als ze zeven wordt en oom Theseus op visite komt. Ze hoeft maar even te kikken en ik zal voor haar op komen. Laat hij geen vinger naar haar uitsteken. En mocht ze ooit trouwen - op haar tiende of later -, dan hoop ik erbij te zijn. Op haar feest zal ik dansen. In een zweterig sambaritme, waaruit ik me niet meer los kan maken. Voeten die hun eigen gang gaan. Mijn hoofd leeg. Ik ben niets, slechts een schakel in het doorgeven van wat erfelijk materiaal. Ik maak foto's van haar. Elke verandering leg ik vast. Helena's haar begint te groeien. Haar ogen worden groen. Alles moet bewaard blijven voor het verdwenen is, er alleen maar een verhaal overblijft en niemand nog weet wie de echte Helena was. Mijn lieve kleine meisje, dat glimlacht als ik de kamer binnen kom. Terug