Week 15 -2006 Het ging al een tijd niet goed met haar, maar met af en toe een gesprekje en wat adviezen voor oefeningen voor haar pijnlijke rug leek ze het te redden. Het begon allemaal toen haar man twee jaar geleden ineens met een jonge vrouw in Marokko getrouwd bleek te zijn. Bij toeval kwam ze er achter. Het was zijn tiende huwelijk. Met haar was hij twee keer getrouwd en een paar jaar na de tweede scheiding kwam hij opnieuw bij haar wonen. Tussen die twee huwelijken en het samenwonen in zaten de zeven andere verbintenissen. Ze was nog altijd verliefd op hem. Ze was zestien toen hij het huis van haar ouders in een buitenwijk van Casablanca binnen liep op zoek naar een meisje om mee te trouwen en haar vader had zes dochters van huwbare leeftijd. Ze vond hem zo knap dat ze als een blok voor hem viel en haar moeder smeekte om haar vader over te halen haar als mogelijke echtgenote aan te bieden. In 1977 kwam ze met hem naar Nederland en de twee kinderen die ze kregen groeiden hier op. Van zijn spaargeld heeft hij een paar jaar geleden een huisje in Marokko gebouwd maar toen de sociale dienst van Utrecht daar achter kwam stopten ze zijn uitkering. Hij begon te twijfelen of hij niet beter naar Marokko terug kon keren en wilde niet alleen gaan. Ze waren het daar echter niet over eens. Hij wilde graag terug, maar zij wilde bij haar kinderen en kleinkinderen blijven. Uiteindelijk zouden ze het een keer proberen, op voorwaarde dat hij eerst van die jonge vrouw in Marokko zou scheiden. Een tijd geleden zijn ze een paar maanden samen naar Marokko gegaan om te kijken hoe het zou zijn als ze daar weer woonden, maar uiteindelijk kwamen zeÊ terug. In januari heeft hij haar van de ene op de andere dag echter voor goed verlaten. Hij woont nu in Marokko. Zij belde overstuur op omdat ze als een jong meisje met liefdesverdriet dacht dat ze gek werd. Ze had last van hartkloppingen en wilde niet meer leven. Ê Liefdesverdriet duurt echter niet eeuwig en pijn moet je verbijten. Haar dochter verwachtte bovendien een tweede kind. De eerste kleindochter logeerde daarom veel bij haar. Omdat het tweede kind maar niet kwam moet de spanning in huis opgelopen zijn en wat er precies gebeurde is niet helemaal duidelijk. Zij zou het liefst naast haar dochter wonen, maar haar schoonzoon vindt dat niet zo'n geweldig idee. "Dan kan ik beter naar Marokko gaan," had ze boos tegen haar dochter gezegd. "Dan ga je," riep haar dochter kwaad uit. Opgewonden ging ze nog die zelfde middag naar het stadhuis en vertelde dat ze wilde remigreren naar Marokko. Ze leverde haar Nederlandse paspoort in en men stuurde haar Marokkaanse paspoort naar de IND om er een visum voor zes maanden in te laten zetten, de maximale tijd om haar verhuizing te regelen. De volgende dag besefte ze dat ze iets doms gedaan had. Ze mist haar kleindochter al als ze haar een week niet ziet en daarom besefte ze dat ze toch in Nederland moest blijven. Het probleem zijn de avonden. Bij haar dochter mag ze overdag wel komen, maar 's avonds moet ze van haar schoonzoon gewoon naar huis gaan. Haar zoon zegt dat ze wel bij hem mag komen wonen, maar dat hij ook zijn eigen leven wil leiden. Als ze twee dagen bij elkaar zijn hebben ze al ruzie omdat hij niet alles netjes opruimt. Dan brengt hij haar weer terug naar haar eigen flat. Haar moeder in Casablanca is nu ook nog ziek en haar zusters hebben gezegd dat ze wel mag komen, maar als ze geen geld meebrengt hoeft ze de moeite niet te nemen. Via de remigratieregeling krijgt ze maandelijks iets meer dan driehonderd euro. Misschien is dat voldoende voor de familie. "En dan ga ik twee keer per jaar naar Nederland om mijn kinderen te zien," zegt ze. "Hoeveel kost een retourtje?" vraag ik. "Met de bus zeshonderd," antwoordt ze. Het is niet zo simpel voor een Marokkaan om iets in Nederland voor elkaar te krijgen. We wonen in een land waar de IND een feestje organiseert voor elke Marokkaan die vertrekt. De kans dat ze ooit dat paspoort weer terugkrijgt is gering. Ik schrijf een brief aan de gemeente en bel wat mensen op die me informatie kunnen geven. We moeten een advocaat nemen en ze moet door een psychiater onderzocht worden om te zien of ze wel toerekeningsvatbaar was toen ze daar op het stadhuis haar paspoort weg gaf. De afspraken heb ik voor haar geregeld. Dan belt ze op omdat ze nog een keer met me wil praten. Ze laat me twee brieven zien die haar inmiddels zijn toegezonden en waar ze geen raad mee weet. Daarom formuleer ik daarop antwoorden, ŽŽn aan de IND waar haar paspoort ligt vanwege de visumaanvraag en ŽŽn aan de instantie die de remigratie regelt. Ik zet zelfs het adres voor haar op de envelop en ze hoeft alleen nog maar te tekenen. "Ik word gek," zegt ze. "Ik kan niet meer denken en slaap er niet van." Na het gesprek vertrekt ze opgelucht omdat ze een beslissing heeft genomen. De volgende dag belt ze op en ze zegt: "Ik ga toch." In Marokko zal ze nooit alleen zijn. Hier in Nederland moet haar zoon zijn eigen leven leiden en van haar schoonzoon mag ze maar een paar keer per week op bezoek komen en moet ze in haar eigen huis slapen. Liefde is een ziekte en laat ons dingen doen waar we geen controle meer op hebben. En de angst voor eenzaamheid is zo groot dat de kreet van John Lennon 'What ever gets you through the night, it's allright' intens begrijpelijk wordt. "Ik wil niet alleen zijn," zegt ze en ik begrijp dat wat ze overdag met haar verstand besluit daar gedurende de avonden en nachten weer op terug komt. Terug