Week 21 -2007 Marion's zus komt aan de arm van haar man onzeker door onze tuin aanlopen. Ze tilt haar benen hoog op als een ooievaar in onbekend water. De chemo is in haar lichaam gekropen. Ze kan zich nergens meer verbergen voor de storm die door haar armen en benen raast. Ze lacht naar haar vader die zijn zesentachtigste verjaardag viert. Vol zelfvertrouwen door de hormoonbehandeling die zijn geheugen heeft teruggebracht en hem goede eetlust geeft, zegt hij dat hij van plan is eenennegentig te worden, nee tweeënnegentig. Terwijl hij praat krijgt hij er steeds meer zin in. Drieënnegentig. Zijn dochter is zesenvijftig. Haar haar is ze al een paar maanden kwijt, en haar kwetsbaarheid wordt benadrukt door de afwezigheid van wenkbrauwen en oogharen. De corticosteroïden die ze slikt om de allergische shock te voorkomen die bij het gebruik van haar infuus horen hebben haar gezicht op doen zwellen. Zo moet ze er uit hebben gezien toen ze foetus was. "Dapper," zeggen mensen die haar zien. Degenen die het K-woord in hun paspoort hebben staan weten dat het geen kwestie van moed is. Daarvoor moet je een keuze maken tussen de moeilijke en de gemakkelijke weg en er valt niets meer te kiezen. Alles wordt aangegrepen om nog even in het gezelschap van onze geliefden te blijven. Haar man vertelt me dat behalve de pijnstillers alleen massage en meditatie haar enige verlichting geven. Mogen we nog even blijven? Afgelopen week was ik dagvoorzitter bij een congres over integrale psychiatrie. Dat is behandeling waarbij verschillende wijzen van aanpak gecombineerd worden, ook de onorthodoxe. In het duister van hun lijden is er voor veel mensen meer dan het slikken een antidepressivum. Ze bidden, soms geloven ze in verlossers die te veel beloven en ze hopen op de magie van wonderen uit een andere wereld. Van sommige psychiaters mag dat, maar er zijn er ook die vinden dat het effect van geloof, hoop en liefde wetenschappelijk niet is aangetoond en dat de mensen die zich ermee inlaten kwakzalvers zijn. Daarover discussiëren duizend mensen een hele dag. In hun eigen taaltje. Complementaire en alternatieve geneeswijzen noemen ze het. Aan het slot van de dag leid ik een forum van zes psychiaters, die een slotoordeel moeten vellen. Zes stoelen op een podium. Een toneelstuk voor vijf heren en een dame. Een deel van ze speelt de wijze en de anderen schitteren in de rol van de slimme spitsvondige. Alles draait om hen, de prima donna's van de zorg. De dokters zijn de good guys in de sitcom van het leven. Hun patiënten figureren. Ze zijn hoogstens complementair, een aanvulling. Elke ochtend loop ik negen kilometer hard. Er is geen enkel bewijs voor dat het me ook maar een minuut langer op aarde houdt, maar ik voel me er goed bij en wie zich goed voelt heeft de kracht om nog even te blijven. Ik heb geen behoefte meer aan negatieve energie en ga mensen met slechte bedoelingen uit de weg. Er is geen enkele aanwijzing dat het me langer bij mijn geliefden laat, maar ik denk dat het me wat extra energie geeft voor zaken die echt belangrijk zijn. Ik eet geen vlees en mijd zuivelproducten zo veel mogelijk. Niet omdat bewezen is dat mensen met kanker dan langer leven, maar omdat bekend is dat in landen waar veel dierlijke producten geconsumeerd worden ook meer prostaatkanker en borstkanker voorkomen. Als iemand me vraagt waarom ik het doe kan ik ze tenminste uitleggen hoe het precies zit en ze waarschuwen. Als aanvulling op alle verstandige dingen, die ik zelf gekozen heb, gebruik ik ook nog de pilletjes die mijn dokter me heeft voorgeschreven. Niet omdat ze de kwaliteit van mijn bestaan verbeteren, maar omdat aangetoond is dat ze een iets beter vooruitzicht geven voor de lengte van de periode waarin ik een goed leven kan hebben. Ja, mijn reguliere arts verzorgt de complementaire zorg. En als het leven niet meer draagbaar is… Deze week melden kranten, radio en televisie triomfantelijk dat er 30% minder euthanasie is in Nederland, maar dat het aantal mensen dat aan het einde van hun leven verzachtende behandeling krijgt is toegenomen. Die malle dokters toch! Geef er een andere naam aan en je mag weer voor de camera. Ze verzachten het leed van de mensen die dreigen te stikken door de longkanker of die bezwijken onder ondraagbare pijn, door wat meer morfine te geven. Dat weten alle artsen die zo dapper waren om mensen te helpen die het niet meer aan kunnen al lang: een overdosis morfine. De een noemt het euthanasie en de ander pijn verzachten. Een zachte dood. Maar waarom zou je winderigheid voortaan herordening van de darminhoud noemen en dan in de krant trots vertellen dat mensen niet zo vaak meer een wind laten? Deze week heb ik van een vriendelijke arts de Guide to a Human Self-Chosen Death ontvangen. Als de dokter het ethisch onverantwoord vindt je te helpen op jouw manier, dan kun je het altijd zelf nog doen. 's Morgens tussen zeven en half acht belt haar man. "Het gaat niet goed met haar," zegt hij. "Ze heeft zoveel pijn in haar benen." Ik besef dat hij het bijna niet meer aan kan. Loyaal als hij is gaat hij 's avonds om acht uur samen met zijn uitgeputte vrouw naar bed. Hij masseert haar in de nacht en als ze hem bij het gloren van de dag smekend aankijkt in de hoop dat hij bij haar zal blijven zodat ze de eenzaamheid van het doelloze lijden kan doorstaan, moet hij zich met kracht vermannen om naar zijn werk te gaan. Ik voel dat hij de verbinding niet wil verbreken en hij blijft praten. Hij heeft alleen geen woorden meer en daarom herhaalt hij de mantra van de nacht: pijn, massage, chemo, meditatie, herceptin, pijnstillers. "Ach jochie praat maar," denk ik. "Vertel het maar aan Ief." Nog twee maanden moeten ze samen doorzetten; dan zijn al die chemokuren voorbij. Dan komt er nieuw haar en ook nieuwe hoop. "Ik heb een mooie dvd gekocht van zo'n lama," zeg ik tegen hem. Ik weet dat het hem niets zegt als ik de naam van de Tibetaanse geestelijke die ik tijdens het congres ontmoet heb correct uitspreek en denk dat ik ons help door luchtig te zijn. "Meditatieles. Over de vijf genezende chakra's. Ik denk dat ze daar wel iets aan heeft." Nog dezelfde dag stuur ik haar de filmpjes van de mediterende Lama Gangchen Rinpoche. Hij doet de bewegingen voor en als bij een karaokesessie verschijnen de woorden in beeld die onze geest tijdelijk helpt ontsnappen uit het benauwde lichaam. Ik doe er zelfs geen briefje bij. Alles wat ik schrijf schiet tekort. Pijn is absoluut en kan niet worden gedeeld met een ander. Terug