Week 05 -2009 Ids zit voorin de rechtzaal en probeert de rechter te overtuigen dat hem onrecht wordt aangedaan als hij dertig jaar lang in de gevangenis moet zitten. Hij wist niet wat hij deed. Hij was zichzelf niet. Alles pleit tegen hem en hij heeft ook bekend dat hij op zijn vrouw, haar minnaar geschoten heeft, en de echtgenote van die laatste vermoord heeft. Maar hoe was het mogelijk? Ids was altijd een rustige beminnelijke man, was bijna twintig jaar getrouwd geweest, en toen zijn vrouw bij hem was weggegaan had hij haar geholpen naar haar nieuwe vriend te verhuizen, en haar ook financieel geholpen. De mensen in zijn dorp begrijpen het niet en hij heeft in het totaal honderdvijftig ansichtkaarten gekregen om hem te steunen. Met zijn vrouw's broer heeft hij samen een bedrijf en die snapt er ook niets van. Hij is bij de zitting aanwezig om Ids op die manier bij te staan. Dat ik iets met Ids te maken heb komt omdat me door zijn advocaat gevraagd werd te getuigen. Ids had namelijk een middel tegen zijn depressie geslikt. Zou dat soms de verklaring kunnen zijn? Het klinkt echter zo onwaarschijnlijk dat ook de deskundigen, een hoogleraar in de farmacologie en een hoogleraar in de psychiatrie die daar op verzoek van de officier van justitie een oordeel over moesten geven, van mening waren dat het onmogelijk is. Maar toch… In de medische vakliteratuur zul je er nauwelijks iets over tegenkomen. Wat je daar leest wordt in toenemende mate bepaald door de makers van de medicijnen, de belangrijkste financiers van onderzoeken, en die voelen niet veel voor negatieve berichtgeving. Ongunstige onderzoeksgegevens worden daardoor gewoon nooit gepubliceerd. De producenten hebben voor het onderzoek betaald. Ze zijn toch niet ook verplicht het slechte nieuws rond te bazuinen. Dat doen ze liever met gunstige onderzoeksuitkomsten. Al jaren volg ik dat nieuws en schrijf erover. Over de dwangmatige agressie en zelfmoordgedachten na gebruik van een of twee dagen slikken van antidepressiva zoals Prozac, Seroxat of Zoloft lees je weinig in medische vakbladen. Je moet daarvoor de artikelen over de rechtzaken rond die middelen opzoeken. Er zijn namelijk nog al wat zaken geweest waarbij overlevenden of familie van slachtoffers de makers van de medicijnen hebben aangeklaagd. Daarbij draaide het om de vraag of deze bedrijven op de hoogte waren van die bijwerkingen en of ze daar in de bijsluiter een waarschuwing over hadden moeten plaatsen. Zoiets van 'Kijk uit, in zeldzame gevallen wilt u uw vrouw of uzelf doden.' Om de verantwoordelijkheid van de producenten aan te kunnen tonen mochten de klagers van de rechter een deskundige aan wijzen om in het interne materiaal van de medicijnenproducent te kijken. Wat daaruit is gekomen is ronduit verrassend en dan gebruik ik een eufemisme, want je zou ook woorden als 'ongelooflijk' of 'verbijsterend' kunnen bezigen. Men is bij die bedrijven al heel lang en prima op de hoogte van 'de inwendige storm' die sommige gebruikers van de wonderpillen tormenteert en hen tot agressieve daden aanzet. "Dus we leven op een tijdbom?" vraagt de rechter aan me. Dat is weer wat overdreven. Dagelijks slikken een miljoen mensen in Nederland zo'n pil om nog wat van hun trieste bestaan te maken. Ze vermoorden niet allemaal de vrouw van de minnaar van hun echtgenote. Nee, slechts een enkeling reageert op die manier. Een goedaardige opa in de Verenigde Staten, die na één pil zijn vrouw, zijn dochter, zijn kleindochter en uiteindelijk zichzelf van het leven berooft. Zijn schoonzoon vertelt dat hij zijn schoonvader zo nooit heeft gekend. "Dat was hij niet," zegt hij. Een negenenzeventigjarige man in Australië die depressief is omdat zijn dochter borstkanker heeft en met de behandeling met deze middelen begint, vermoordt al na een dag zijn zeventigjarige vrouw met wie hij vijftig jaar getrouwd was. Als hij later ontdekt wat hij gedaan heeft belt hij ontredderd de politie. Ik leg dat allemaal aan de rechter uit en vertel ook waarom het moeilijk voor deskundigen is om dit soort dingen te weten. Mij lijkt het belangrijk om serieus te onderzoeken of Ids eveneens slachtoffer is geworden van een medicijn dat zijn huisarts had voorgeschreven omdat hij zo somber was. In zijn auto begon Ids te beseffen wat hij gedaan had en belde zijn zwager op om het hem te vertellen. "Ik heb iets vreselijks gedaan, maar ik weet er niets meer van." De officier van justitie heeft hem moord met voorbedachte rade ten laste gelegd en zegt dat hij het willens en wetens deed. Maar als het door zijn opmonterend middel komt, was het dan zijn wil en wist hij wel wat hij deed? Ik zou niet graag rechter willen zijn. Gelukkig hoef ik hem en zijn twee vrouwelijke collega's alleen maar te vertellen over de mogelijkheid van zulke bijverschijnselen, en ik wijs op de overeenkomsten van de zaak van Ids met de gevallen die beschreven zijn. Als Ids dertig jaar de gevangenis in gaat, heeft hij niet veel over en ziet hij weinig van zijn drie kinderen. Zijn leven zoals hij het kende is voorbij. In de pauze van de zitting schud ik Ids' hand en stel me aan hem voor. In mijn hart heb ik een vreemde gedachte. Ik zou hem willen vragen wat hij liever zou hebben: prostaatkanker en daarmee nog tien of vijftien jaar van psa-uitslag naar psa-uitslag sukkelen, of dertig jaar in goede gezondheid in die gevangenis. Het menselijk bestaan is niet te regisseren en er valt veel minder te kiezen dan men beweert. De rechter is aan het twijfelen gebracht en houdt de zaak aan. Dit moet verder uitgezocht worden en ik ben het heel erg met hem eens. Over drie maanden gaan we verder. Terug