Week 14 -2009 Waar vertrouwen we op als het einde nadert? Bidden? Mediteren? Lezen van teksten die helpen zin te geven aan het lijden dat zo willekeurig lijkt? Het blijken juist de mensen die voor zulke religieuze methoden kiezen te zijn die de meest agressieve medische behandelingen ondergaan om maar zo lang mogelijk te kunnen leven. Dat hebben onderzoekers aangetoond. Ze grijpen drie keer zo vaak naar de gemeenste en niet zinvolle chemokuren als mensen die zich niet religieus noemen. Die hebben op tijd afspraken gemaakt over het moment waarop het ziekenhuispersoneel de stekker eruit mag trekken. Als ik een dergelijk onderzoek lees word ik gedwongen na te denken over die stekker en wie hem in handen heeft. De kunst te sterven is een belangrijke, want wie niet met allure overlijdt heeft niet met stijl geleefd. Ik probeer er overigens het liefst zo weinig mogelijk aan te denken, want voorlopig is er nog alleen het leven. Het bezoek dat Marion en ik elke dag aan haar vader brengen dwingt ons echter er wel bij stil te staan. Op die manier wil ik het liever niet. Maar zijn we wel in staat op tijd de regie in eigen hand te nemen? Niet alleen heb je te maken met anderen die je of je nu wilt of niet erbij moet betrekken, maar ook verleggen mensen telkens hun grenzen. Met steeds minder zijn ze tevreden. Wat als je alleen nog maar in bed kunt liggen, maar je hebt je herinneringen nog aan toen je een jongen was en je kleinkinderen komen af en toe op bezoek, fris naar de buitenlucht geurend? Ga je dan niet al snel de kwaliteit van je bestaan een hoger cijfer geven dan het eigenlijk verdient? Voor mijn schoonvader kan ik niet oordelen, maar wat ga ik zelf uiteindelijk doen en hoe? "Zo wil ik niet dood gaan", zeg ik af en toe tegen Marion. Ik vraag me af of je dan niet eigenlijk zegt: zo wil ik niet zijn, want dood gaan is de overgang naar niet zijn duurt maar een moment. Een tel en dan is het voorbij. Zo krachteloos in het bed, niet in staat te doen wat ik het prettigst vind - te schrijven - en zo machteloos in het eeuwige gevecht van het huwelijk. Hij is gevangene van haar en afhankelijk voor de momenten waarop hij eten krijgt, waarop de verpleegkundige gebeld wordt om hem te verschonen en de tijd dat hij liefde ontvangt. Zij is gevangene van zijn ziekte en kan de deur niet meer uit, want hij kan wel net als ze vertrokken is zijn laatste adem uitblazen. Ze leeft op zijn dankbaarheid, die de erkenning vormt voor alles wat ze doet. Op de radio hoorde ik iemand praten over het Stockholmsyndroom. Is dat niet het zelfde als de laatste weken van ons leven? Een staat van gevangenschap die ervoor zorgt dat je het op gaat nemen voor je cipier of gijzelnemer. Blijven gehuwden daarom zo lang bij elkaar? De uitleg voor het syndroom is op het internet bij Wikipedia te vinden: "Aangenomen wordt dat het Stockholmsyndroom tot ontwikkeling kan komen in een omstandigheid waar de gijzelnemer absolute controle over de gegijzelde kan uitoefenen en binnen die absolute controle voorziet in de basisbehoeften van het slachtoffer, bijvoorbeeld door het geven van voedsel of beschutting." Ik wil dat niet omdat ik niet wens mee te maken hoe mijn huwelijk verandert in een karikatuur, hoe liefde in ergernis overgaat, en hoe uiteindelijk alleen maar twee uitersten overblijven - de mooie herinneringen en het schuldgevoel -, zodat wie je echt was - juist wat daar tussen zit - verdwenen is. Hoe is het mogelijk dat juist mensen met een religieuze achtergrond, die toch heilig geloven in een leven na het huidige, zo aan het leven hangen dat ze het niet op willen geven? De onderzoekers die drienhonderdvijfenveertig mensen met gevorderd kanker tot hun dood volgden denken dat het weigeren van agressieve methoden om het leven een beetje te verlengen voor hen de mogelijkheid wegneemt dat god nog een wonder verricht en tussenbeide springt om de dood terug te sturen. De geleerden hebben een niet uitgesproken mening over mensen die alles aangrijpen om hun leven te rekken en schrijven dat het onbegrijpelijk is dat mensen behandelingen verkiezen die het lijden alleen maar doen toenemen. Of vinden religieuze mensen dat ze dat moeten, want het leven is lijden en de beker moet tot de bodem leeg gedronken worden? Weglopen is laf. Of ben je juist een held als je je geliefden dit bespaart en stopt met toekijken, stopt met eten, stopt met ademen? Terug