Week 20 -2010 "Hier moet je eens lezen," schrijft Marion me in een email. Het lijkt vreemd dat je in het zelfde huis woont en elkaar mailt, maar toch doen we dat een keer of tien per dag. In dit geval stuurt ze me een aan haar gerichte email van een blogger over prostaatkanker door. Proef ik in haar toon iets van een verwijt, omdat ik me onvoldoende verdiep in mijn gezwel? Heb ik iets gemist? Met tegenzin ga ik naar de website waar het stukjes van de vreemde blogger staat en bevind me plotseling midden in complottenland. Samenzweringen waar je maar kijkt. 's Mans boodschap is duidelijk. Prostaatkanker bestaat eigenlijk niet, maar is bedacht door urologen die goud kunnen verdienen aan de angsten van mannen die hun PSA hebben laten bepalen, een test die in werkelijkheid echter nietszeggend is. De prostaat is een zegen gebleken voor de uroloog. Zonder prostaat zou hij een gewone piskijker zijn, maar nu is hij essentieel geworden in de strijd tegen de kanker. Zij vinden de PSA - prostaat slaat alarm - dan ook vreselijk belangrijk. Mochten artsen zelf beseffen dat ze er misschien iets te veel waarde aan hechten, dan durven ze het nauwelijks toe te geven en denken ze aan de investering die ze deden in de robot die de operaties uit moet voeren. Dus zwijgen ze liever. Het lastige met goede samenzweringstheorieën is dat ze grote delen van de werkelijkheid foutloos kopiëren, maar dat de verbinding ertussen niet helemaal klopt. Effectieve vroege opsporing van prostaatkanker is inderdaad meer fictie dan realiteit. De middelen die we hebben schieten enorm te kort, maar toch doen artsen alsof als we onze PSA niet laten bepalen, we met zijn allen veel te vroeg dood gaan. Dat vindt zelfs de ontdekker van de PSA test, de Amerikaan Richard Ablin. De biopsie die gedaan wordt nadat de PSA alarm heeft geslagen en die bedoeld is om daadwerkelijk de boze kankercellen zichtbaar te maken is ook niet ideaal. Je weet immers niet goed waar je in die prostaat prikt. Met een blinddoek voor ogen ga je met je handen in de ballenbak en kijkt wat je eruit naar boven haalt. De goede nummers voor de loterij of alle ballen net mis? Met zo'n aanpak om te bepalen welke mannen kanker hebben moet je 48 mannen behandelen om te voorkomen dat er eentje na negen jaar zal overlijden. Door de behandeling heeft die ene man echter ook nog kans sneller dood te gaan omdat hij diabetes heeft gekregen en het aan zijn hart heeft. Weet die uroloog veel? PSA was mooi omlaag gebracht, missie voltooid! Ten onrechte denkt hij dat de man gewoon wat oud werd en dan krijg je het nu eenmaal vaak aan je hart, maar het is ondertussen wel duidelijk dat de hormoon onderdrukkende therapie daarbij een flink handje helpt. Zo zeer trouwens, dat de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten - de Food and Drug Administration (FDA) besloot om er een diepgaand onderzoek naar in te stellen. Het is een typisch geval van het tovenaarsleerlingsyndroom. In zijn ijver om het goede te doen draaft de dokter te ver door en de trots door de beschikking over al die technische mogelijkheden maakt hem overmoedig. In combinatie met angstige mensen die op zijn spreekuur komen en willen weten wat er aan de hand is en met behulp van de leveranciers die tests en behandelingen in de aanbieding hebben ontstaat er een cultuur van het recht om alles wat mogelijk is te doen omdat het goed voor anderen is. Het besef het toch niet helemaal zeker te weten in combinatie met angst om fouten te maken zorgt voor grote geheimzinnigheid om te voorkomen dat men een kijkje in de keuken krijgt. Volgens mij valt zoiets niet onder de definitie samenzwering, maar het is wel de basis voor het wantrouwen dat zorgt voor complottheorieën. Er zijn er veel. Voor de beginnende thrillerschrijver is er een hoop op het internet te vinden. De samenzwering om te verhullen dat kinderen door de conserveringsmiddelen in vaccins autistisch kunnen worden. De doofpot van het feit dat baby's die geïmmuniseerd worden tegen kinkhoest een ernstige vorm van epilepsie kunnen krijgen. Ja, je ergens tegen in laten enten is levensgevaarlijk als je op het internet rondkijkt. De redeneringen zitten helemaal niet slecht in elkaar en er is niet eens hulp van mannetjes van een andere planeet bij nodig om het verhaal rond te krijgen. Het is het denkwerk van intelligente mensen die vaak slimmer zijn dan hun arts. Het zijn meestal mensen die ontevreden zijn met de hen toebedeelde werkelijkheid en die een poging ondernemen deze te veranderen met hun beste hulpmiddel: een grote verbeelding en een flinke ervaring met spannende films waarin de boef uiteindelijk toch altijd ontmaskerd wordt. Samenzweringen komen alleen maar voor in jongensboeken. In de echte wereld heb je alleen maar domme en angstige mensen, die onhandig opereren en zich graag achter anderen verschuilen. Daar moeten we het mee doen in de zorg. Supermensen bestaan niet en artsen zijn dat dus ook niet. Het is net als met aannemers. Je moet gewoon al blij zijn als je er mee kunt communiceren. Maar hoe zet ik dat allemaal even in een kort emailtje aan Marion? Terug